ವಿಧವೆಯಾದ ಹಿಂದೂ ಸೊಸೆಯು ತನ್ನ ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅರ್ಹಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥವಾದ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.
ಏನಿದು ಪ್ರಕರಣ?
ಡಾ. ಮಹೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಎಂಬುವವರ ವಿಧವೆ ಸೊಸೆ ಗೀತಾ ಶರ್ಮಾ ಅವರು, ತನ್ನ ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶ ಕೋರಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಮಾವನ ಕಡೆಯ ಸಂಬಂಧಿಕರಾದ ಕಾಂಚನಾ ರೈ ಮತ್ತು ಉಮಾ ದೇವಿ ಅವರು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್, ಸೊಸೆಯ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಗಳು:
ಪತಿ ಯಾವಾಗ ಮೃತಪಟ್ಟರೂ ಹಕ್ಕು ಅನ್ವಯ: ಪತಿಯು ತನ್ನ ತಂದೆಯ (ಮಾವನ) ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ತಂದೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧವೆ ಸೊಸೆಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ.
ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಆಧಾರ: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಪಂಕಜ್ ಮಿಥಲ್ ಮತ್ತು ಎಸ್.ವಿ.ಎನ್. ಭಟ್ಟಿ ಅವರ ಪೀಠವು, “ವಿಧವೆ ಸೊಸೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಕೆಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಂತಹ ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಕರ್ತವ್ಯ” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹೊಣೆ: ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಆತನ ಮಗನ ಮರಣದ ನಂತರ ವಿಧವೆಯಾದ ಸೊಸೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ತೀರ್ಪಿನ ಮಹತ್ವ:
ಈ ತೀರ್ಪು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹಿಂದೂ ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿದೆ. ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ದೊಡ್ಡ ಕಾನೂನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಲಿದೆ.
