ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ‘ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ’ ಅಥವಾ ‘ಮುಕ್ಕೋಟಿ ಏಕಾದಶಿ’ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2025ರ ಮಂಗಳವಾರ ಈ ಪವಿತ್ರ ದಿನ ಬಂದಿದ್ದು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪರ್ವಕಾಲವಾಗಿದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದಿನದಂದು ವೈಕುಂಠದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮುರ ಎಂಬ ಅಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನ ದೇಹದಿಂದ ‘ಏಕಾದಶಿ’ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಯು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಆ ಶಕ್ತಿಯು ಅಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದಿನ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ವಿಷ್ಣುವು, “ಈ ದಿನ ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು (ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು) ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ ಮತ್ತು ಉಪವಾಸ ವ್ರತ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ವೈಕುಂಠ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಲಿ” ಎಂದು ವರ ನೀಡಿದನು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
‘ಮುಕ್ಕೋಟಿ’ ಮತ್ತು ‘ಉತ್ತರ ದ್ವಾರ’ದ ಗುಟ್ಟು
- ಮುಕ್ಕೋಟಿ ಏಕಾದಶಿ: ಈ ದಿನದಂದು ದೇವಲೋಕದ ಮೂರು ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಭೂಲೋಕದ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದರೆ, ದೇವತೆಗಳ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಷ್ಟೇ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ.
- ಉತ್ತರ ದ್ವಾರದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ದಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಬಾಗಿಲನ್ನು (ವೈಕುಂಠ ದ್ವಾರ) ಈ ದಿನ ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ದೇವರನ್ನು ದರ್ಶಿಸುವುದು ಜನನ-ಮರಣದ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಪಠಿಸಬೇಕಾದ ದಿವ್ಯ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳು
ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹರಿ ಕೃಪೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ:
- ವಿಷ್ಣು ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ:“ಓಂ ನಾರಾಯಣಾಯ ವಿದ್ಮಹೇ ವಾಸುದೇವಾಯ ಧೀಮಹಿ | ತನ್ನೋ ವಿಷ್ಣುಃ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್ ||”
- ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸ್ತುತಿ:“ವಸುದೇವ ಸುತಂ ದೇವಂ ಕಂಸ ಚಾಣೂರ ಮರ್ದನಂ | ದೇವಕೀ ಪರಮಾನಂದಂ ಕೃಷ್ಣಂ ವಂದೇ ಜಗದ್ಗುರುಂ ||”
- ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ:“ಶಾಂತಾಕಾರಂ ಭುಜಗಶಯನಂ ಪದ್ಮನಾಭಂ ಸುರೇಶಂ | ವಿಶ್ವಾಧಾರಂ ಗಗನಸದೃಶಂ ಮೇಘವರ್ಣಂ ಶುಭಾಂಗಂ ||”
- ಸಮರ್ಪಣಾ ಶ್ಲೋಕ:“ಕಾಯೇನ ವಾಚಾ ಮನಸೇಂದ್ರಿಯೈರ್ವಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾತ್ಮನಾ ವಾ ಪ್ರಕೃತೇಃ ಸ್ವಭಾವಾತ್ | ಕರೋಮಿ ಯದ್ಯತ್ ಸಕಲಂ ಪರಸ್ಮೈ ನಾರಾಯಣಾಯೇತಿ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ ||”
- ಮಂಗಳ ಶ್ಲೋಕ:“ಮಂಗಲಂ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುಃ, ಮಂಗಲಂ ಗರುಡಧ್ವಜಃ | ಮಂಗಲಂ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷಃ, ಮಂಗಲಾಯ ತನೋ ಹರಿಃ ||”
- ವಿಷ್ಣು ಸ್ತುತಿ (ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಿಂದ):“ನಮಃ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಾನಾಂ ಆದಿಭೂತಾಯ ಭೂಭೃತೇ | ಅನೇಕರೂಪ ರೂಪಾಯ ವಿಷ್ಣವೇ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣವೇ ||”
ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತದ ನಿಯಮಗಳು
- ಉಪವಾಸ: ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸ ಅಥವಾ ಹಣ್ಣು-ಹಾಲಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು.
- ಜಾಗರಣೆ: ಈ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡದೆ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಾರಾಯಣ ಅಥವಾ ಭಜನೆ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಫಲದಾಯಕ.
- ದಾನ: ಈ ದಿನ ಮಾಡುವ ಅನ್ನದಾನ ಅಥವಾ ವಸ್ತ್ರದಾನ ಕೋಟಿ ಪಟ್ಟು ಪುಣ್ಯ ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಪಂಚಾಂಗ ಮಾಹಿತಿ (ದಿನಾಂಕ: 30-12-2025)
- ತಿಥಿ: ಏಕಾದಶಿ ಆರಂಭ – ಡಿಸೆಂಬರ್ 30ರ ಮುಂಜಾನೆ.
- ಪಾರಣೆ (ವ್ರತ ಮುಕ್ತಾಯ): ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2025ರ ಬುಧವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಂತರ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮೇಲುಕೋಟೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಸ್ಕಾನ್, ತಿರುಪತಿ ತಿರುಮಲ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವೈಷ್ಣವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಸಡಗರ ಮನೆಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಉತ್ತರ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಧನ್ಯತಾ ಭಾವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
